Selçuk ALTUN
Zorunlu Deprem Sigortası’nın (ZDS) Zorunlu Afet Sigortası’na (ZAS) dönüştürülmesine yönelik yasal ve teknik hazırlıklar tamamlanırken, sistemin merkezine yerleştirilen otomatik yenileme uygulaması dikkat çekiyor. Türk Reasürans Genel Müdürü Özgür Bülent Koç, bu dönüşümün yalnızca teminat kapsamını genişleten bir düzenleme olmadığını, Türkiye’nin afet risklerine karşı finansal dayanıklılığını güçlendirecek yapısal bir reform niteliği taşıdığını söyledi.
Koç, yaptığı değerlendirmede, mevcut DASK sistemindeki en önemli sorunun süreklilik olduğuna işaret etti. Bugün yaklaşık 11,8 milyon aktif poliçe bulunduğunu belirten Koç, buna karşın sigortalılık oranının hane sayısına göre yüzde 50’ler seviyesinde kaldığını ifade etti. Son 11 yılda yaklaşık 25 milyon farklı DASK poliçesi kesildiğini belirten Koç, bu tablonun vatandaşların sisteme girip çıktığını açıkça gösterdiğini aktardı.
Otomatik yenileme uygulamasıyla bu döngünün kırılmasının hedeflendiğini vurgulayan Koç, söz konusu mekanizmanın hayata geçmesi halinde beş yıl içinde sigorta penetrasyonunun yüzde 90’lara ulaşabileceğini dile getirdi.
Otomatik yenilemenin yalnızca sigorta sektörü açısından değil, kamu maliyesi açısından da kritik önemde olduğunu kaydeden Koç, büyük afetlerde sigortasızlığın yükünün doğrudan devlete yansıdığını, bunun da toplumsal maliyeti artırdığını ifade etti.
Depremle sınırlı olmayan yeni yapı
ZAS ile birlikte zorunlu sigorta kapsamının depremle sınırlı kalmayacağını belirten Koç, sel, fırtına, hortum ve orman yangını gibi diğer doğal afetlerin de teminat kapsamına alınacağını söyledi. Yeni sistemde yer alacak ‘acil ihtiyaç teminatına’ da dikkat çeken Koç, deprem dışındaki afetlerde uygulanacak bu düzenlemenin vatandaşların ilk günlerde ortaya çıkan temel ihtiyaçlarını karşılamayı amaçladığını aktardı.
Teminat kapsamındaki genişlemeye rağmen primlerde sınırlı bir artış öngörüldüğünü belirten Koç, bugün ortalama bin 600 lira seviyesinde bulunan DASK priminin ZAS ile birlikte 2 bin liranın üzerine çıkmasının planlandığını ifade etti. Bu tutarın aylık bazda yaklaşık 200 lira bandına denk geldiğini vurgulayan Koç, mevcut ekonomik koşullarda konutun afetlere karşı güvence altına alınması için bu bedelin makul olduğunu söyledi.
Teknik altyapı tamamlandı
Türk Reasürans’ın yaklaşık altı yıldır DASK’ın teknik işleticisi olduğunu hatırlatan Koç, ZAS’a geçiş için gerekli tüm teknik ve sistemsel altyapının hazır olduğunu belirtti. Yasal düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde kısa süre içinde yeni sisteme geçilebileceğini ifade eden Koç, tarife, bilgi işlem altyapısı ve operasyonel süreçlerin tamamlandığını aktardı.
Düzenlemenin Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı nezdindeki değerlendirme sürecinin ardından Meclis gündemine gelmesinin beklendiğini belirten Koç, ZAS’ın bu yıl içinde hayata geçirilmesini öngördüklerini dile getirdi.
“Reasürans maliyetlerinde eski oranları bir daha görmeyiz”
6 Şubat depremlerinin DASK açısından tarihi bir kırılma noktası oluşturduğunu belirten Koç, bu süreçte yaklaşık 40 milyar liralık hasar ödemesi yapıldığını hatırlattı. Deprem öncesinde DASK primlerinin yaklaşık yüzde 25’inin reasüransa gittiğini aktaran Koç, bu oranın 2024’te yüzde 77’ye kadar yükseldiğini, 2026 itibarıyla ise yüzde 55 seviyelerine gerilediğini söyledi.
Buna karşın söz konusu oranların eski seviyelere dönmesini beklemenin gerçekçi olmadığını ifade eden Koç, Marmara depremi riskinin uluslararası reasürans piyasalarının Türkiye’ye bakışını kalıcı biçimde değiştirdiğini dile getirdi. Bugün itibarıyla DASK’ın yurt dışı reasürans teminatları ve öz kaynaklarla birlikte yaklaşık 3 milyar avroluk bir ödeme kapasitesine ulaştığını belirten Koç, bu tutarın aşılması durumunda devlet garantisinin devreye girdiğini aktardı.
2025’te tarım hasarları öne çıktı
Türk Reasürans’ın 2025 performansına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Koç, yılın hem küresel hem de yerel reasürans piyasaları açısından görece olumlu geçtiğini söyledi. Küresel ölçekte kapasite artışı yaşandığını, Türkiye’ye yönelik çekincelerin kısmen azaldığını aktaran Koç, fiyatlarda ortalama yüzde 15 civarında bir gevşeme görüldüğünü ifade etti.
Buna karşın 2025 yılında tarım sigortalarında yaşanan don hasarlarının sektörü ciddi biçimde etkilediğini belirten Koç, yalnızca TARSİM üzerinden ödenen hasarın yaklaşık 25 milyar liraya ulaştığını dile getirdi. Bu rakamın yalnızca sigortalı alanı kapsadığını vurgulayan Koç, sigortasız kesimdeki kayıplar ve kamu destekleri dikkate alındığında ekonomik etkinin çok daha yüksek olduğunu söyledi.
Türk Reasürans’ın tarım, yangın ve mühendislik branşlarının toplam gelirlerin yüzde 90’ını oluşturduğunu aktaran Koç, tarım hasarlarının teknik kârlılığı baskıladığını, buna karşın yüksek mali gelirin bilançoyu desteklediğini ifade etti.
Yurt dışı açılımı ve reyting hedefi
Önümüzdeki dönemde yurt dışı faaliyetlerin artırılmasının stratejik öncelikler arasında yer aldığını belirten Koç, yaklaşık 600 milyon Avro’luk prim üretiminin yalnızca 20 milyon Avro’sunun yurt dışından geldiğini aktardı. Bu payın artırılabilmesi için uluslararası kredi derecelendirme notunun kritik önem taşıdığını vurgulayan Koç, yılsonuna kadar en az iki reyting kuruluşuna başvurmayı hedeflediklerini söyledi.
Orta Asya, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Uzak Asya’nın hedef pazarlar arasında yer aldığını belirten Koç, özellikle Çin kaynaklı portföyün mevcut yurt dışı üretimde önemli bir paya sahip olduğunu ifade etti.
Afet sigortasıyla ekonomik dayanıklılık
ZAS’ın hayata geçirilmesiyle birlikte yalnızca sigorta sektörünün değil, Türkiye ekonomisinin genel dayanıklılığının da artacağını vurgulayan Koç, 6 Şubat depremlerinin yaklaşık 105 milyar dolarlık ekonomik kayba yol açtığını hatırlattı. Bu kaybın daha büyük bir kısmının sigorta sistemi içinde karşılanabilmesi halinde kamu maliyesi üzerindeki baskının sınırlanabileceğini dile getirdi.
ZAS ile daha geniş bir risk havuzu, daha güçlü bir finansal yapı ve daha yüksek bir sigorta penetrasyonu hedeflendiğini belirten Koç, otomatik yenileme mekanizmasının bu yapının temel taşı olduğunu ifade etti. Afet gerçeğiyle yaşamayı öğrenmenin zorunlu hale geldiğini vurgulayan Koç, bunun yolunun güçlü ve sürdürülebilir bir sigorta sisteminden geçtiğini söyledi.
