Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Uğur Gülen ve sigortacı Zeynep Türker’in hazırladığı Sigortacı Kafası programına konuk olan Güvence Hesabı Müdürü Özgür Öntürk, trafik sigortası mevzuatından mikro mobilite araçlarına, sigortasızlık oranlarından otonom araçların sorumluluk tartışmalarına uzanan geniş bir çerçevede değerlendirmelerde bulundu. Öntürk’ün verdiği güncel veriler, trafik ekosistemindeki dönüşümün sigorta sistemini de yeniden şekillendirdiğini ortaya koydu.
Zorunlu trafik sigortası olmayan araçlar, tespit edilemeyen araçların karıştığı kazalar ve çalıntı/gasp durumlarında mağduriyetleri gidermek üzere devreye giren Güvence Hesabı, bugüne kadar toplam 4,6 milyar TL tazminat ödemesi yaptı.
Bu tutarın:
3,6 milyar TL’si sigortasız araçlar ve vur-kaç vakalarından,
1 milyar TL’si ise iflas eden sigorta şirketlerinin ödeyemediği dosyalardan kaynaklandı.
Öntürk, sigortasızlık problemine dikkat çekerek “Ödemelerimizin büyük bölümü sigortasız araçlardan doğan mağduriyetleri gidermeye gidiyor. Bu tablo, sigortasızlıkla mücadelede hâlâ önemli bir mesafe olduğunu gösteriyor” dedi.
Scooter ve mikro mobilitede risk artıyor
Türkiye’de son yıllarda hızla yaygınlaşan elektrikli scooter ve 50 cc altı motorlu bisikletlerin, henüz zorunlu trafik sigortası kapsamına alınmamasına rağmen aktif olarak trafiğe çıktığını belirten Öntürk, yeni mobilite trendlerinin sigorta sistemine yeni riskler taşıdığını vurguladı.
“Scooter ve motorlu bisiklet kullanıcılarının görünürlük ve kontrol kabiliyeti düşük, denetim zayıf, koruyucu ekipman kullanımı ise oldukça sınırlı. Bu araçlar kazalara karışmaya başladı ve dosyalar bize yansıyor” diyen Öntürk, ilgili bakanlığın hazırladığı eylem planıyla düzenlemelerin yakın dönemde gündeme geleceğini ifade etti.
Otonom araçlar için sorumluluk tartışması büyüyor
Otonom ve yarı otonom araçların yaygınlaşmasıyla birlikte sigorta hukukunun en kritik başlıklarından biri ortaya çıkıyor: Kazada sorumluluk kimde?
Öntürk, mevcut sistemin “kusurlu sürücü → rücu edilen kişi” modeli üzerinden işlediğini, ancak otonom araçlar için bu yapının yeterli olmayacağını belirterek şunları söyledi: “Bir otonom araç kazasında kusur sürücüde mi, üretici firmada mı, yoksa yazılım geliştiricisinde mi olacak? Geleneksel rücu sistemleri bu noktada yeniden tanımlanmak zorunda kalacak. Önümüzdeki dönemde sektörün en yoğun gündem maddelerinden biri bu olacak.”
Güvence Hesabı’nın kapsamı ve teminat limitleri
Güvence Hesabı aşağıdaki durumlarda devreye giriyor:
Zorunlu trafik sigortası olmayan araçlar: Bedeni zararlar
Vur-kaç kazaları: Bedeni zararlar
Çalıntı/gasp edilmiş araçlar: Araç sahibi kusurlu değilse bedeni zararlar
İflas eden sigorta şirketleri: Bedeni ve maddi zararlar
Otobüs koltuk sigortası, tehlikeli madde sorumluluk sigortaları, maden çalışanları ferdi kaza branşları
Öntürk bu yapıyı “Güvence Hesabı bir sosyal güvenlik mekanizmasıdır; varoluş nedeni mağdurun yalnız kalmaması” sözleriyle özetledi.
Teminat limitleri:
Kişi başı bedeni zarar teminatı: 2,7 milyon TL
Birden fazla mağdurda toplam limit: 13 milyon TL’ye kadar
Güvence Hesabı ödemeleri, kazanın gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan limitlere göre yapılıyor.
Sigorta yaptırmayanlar için milyonluk risk
Güvence Hesabı yaptığı ödemeleri kusurlu tarafa rücu ediyor. Öntürk, bu mekanizmanın sigortasızlıkla mücadelede kritik rol oynadığını belirterek şu uyarıda bulundu:“Cüzi primleri ödemediği için sigorta yaptıramayan kişiler, bir kaza sonrası milyonlarca liralık borçla karşılaşabiliyor. ‘Keşke şu primi ödeseydim’ diyen çok kişi var.”
Başvurularda farkındalık sorunu sürüyor
Güvence Hesabı’na başvurular online sistem, e-posta veya kargo yoluyla yapılabiliyor. Zaman aşımı süreleri ise dosyanın niteliğine göre 2 yıldan 15 yıla kadar değişiyor.
Öntürk, özellikle vur-kaç vakalarında mağdurların yıllar sonra başvurduğunu belirterek Türkiye’de farkındalığın hâlâ düşük olduğunun altını çizdi.
Uluslararası uygulamalarla uyumlu
Güvence Hesabı, Avrupa ve ABD başta olmak üzere pek çok ülkede bulunan “kaza fonu” örnekleriyle aynı prensipte çalışıyor. Öntürk, “Uluslararası ağlara üyeyiz; sigortalının ve mağdurun korunması tüm dünyada ortak bir prensip” dedi.
“Sigortacılık insan için var” – Gençlere mesaj
Hukukçu kimliğiyle sigortacılığın sosyal yönüne dikkat çeken Öntürk, mesleğin insan hayatına somut katkı sağlayan bir alan olduğunu belirtti
“Sigortacılık hem finansal hem insan odaklı bir meslek. Gençlere tavsiye ediyorum; çok değerli bir kariyer alanı.”
4,6 milyar TL’lik tablo kritik bir uyarı
Elektrikli scooter kullanımının hızla arttığı, otonom araç teknolojilerinin yeni tartışmalar doğurduğu ve sigortasızlığın hâlâ ciddi bir toplumsal risk oluşturduğu mevcut dönemde, Güvence Hesabı’nın üstlendiği rol daha da önem kazanıyor.
