Karadeniz’de son dönemde artan gemi saldırıları, bölgeden geçen petrol tankerleri ve yük gemileri için sigorta maliyetlerini hızla yukarı çekti. Güvenlik riskindeki tırmanış, sigorta şirketlerini prim oranlarını yeniden güncellemeye iterken, deniz taşımacılığında maliyet baskısı belirginleşti.
Bloomberg’in aktardığına göre sigortacılar, Karadeniz’de herhangi bir limana uğrayan gemiler için gemi değerinin yaklaşık yüzde 1’i oranında prim talep etmeye başladı. Bu oran, geçen ayın sonunda yaklaşık yüzde 0,7 seviyesindeydi. Kısa sürede yaşanan artış, bölgeye yönelik risk algısındaki bozulmayı ortaya koyuyor.
Yaklaşık üç yıldır “yüksek riskli bölge” olarak sınıflandırılan Karadeniz’de, son dönemde saldırıların hem sıklığı hem de yoğunluğu dikkat çekiyor. Son günlerde Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu’nun yükleme terminali yakınlarında iki petrol tankerinin vurulması, endişeleri artırdı. Söz konusu terminal, Kazakistan’ın petrol ihracatında kritik bir rol üstleniyor.
Aynı dönemde Karadeniz’de tahıl taşımak üzere sefer planlayan bir gemi ile soya fasulyesi yüklü başka bir geminin saldırıya uğraması, riskin yalnızca enerji taşımacılığıyla sınırlı olmadığını gösterdi. Uzmanlar, bölgedeki ticari deniz trafiğinin giderek daha geniş bir risk alanıyla karşı karşıya kaldığına dikkat çekiyor.
Rotalar Türkiye kıyılarına kayıyor
Artan tehditler nedeniyle bazı gemiler, Karadeniz’in orta kesimlerinden geçmek yerine Türkiye kıyılarına daha yakın rotalar izlemeye başladı. Ancak bu önlemin de güvenliği garanti etmediği belirtiliyor. Türk kıyılarına yaklaşık 30 mil mesafede bir petrol tankerinin isabet alması, riskin bölgenin geneline yayıldığını ortaya koydu.
Öte yandan bazı gemilerin dijital takip ve konum sistemlerini kapatarak görünürlüğünü azaltmaya çalıştığı ifade ediliyor. Sektör kaynakları, bu yöntemin saldırılara karşı etkin bir koruma sağlamadığını vurguluyor.
Sigorta primleri maliyetleri katlıyor
Sigorta primlerindeki artış, gemi işletmecileri için ciddi ek maliyetler anlamına geliyor. Karadeniz geçişlerinde talep edilen prim oranının yüzde 0,7’den yüzde 1’e yükselmesi, tek seferlik yolculuklarda bile yüz binlerce dolarlık ek yük yaratıyor.
Piyasa değeri 100 milyon dolar olan bir petrol tankerinin Karadeniz geçişi için ödediği sigorta primi yaklaşık 700 bin dolardan 1 milyon dolara çıkmış durumda. Bu artış, tek bir seferde yaklaşık 300 bin dolarlık ek maliyet anlamına geliyor. Daha yüksek değerli ve büyük tonajlı tankerlerde ise prim farkının 500 bin doları aşabildiği belirtiliyor.
Sektör temsilcileri, artan sigorta maliyetlerinin navlun fiyatlarına yansıtılmasının kaçınılmaz olduğunu ifade ediyor. Bu durum, Karadeniz üzerinden yapılan petrol, tahıl ve tarımsal emtia taşımacılığında taşıma bedellerini yukarı yönlü baskı altına alıyor.
Uzmanlara göre güvenlik riskleri devam ettiği sürece sigorta primlerinde kısa vadede bir geri çekilme beklenmiyor. Bu tablo, Karadeniz kaynaklı sevkiyatların küresel emtia fiyatları üzerinde dolaylı baskı oluşturmaya devam edebileceğine işaret ediyor.
