SİGORTAOKU – ÖZEL
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi’ne (OKS) ilişkin uygulama esaslarını köklü biçimde yeniden tanımlayan kurallar getirdi.
“Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Genelge” yayımlayan Kurum, emeklilik şirketlerinin katılımcılara sunduğu bilgi ve belgelerden fon ve plan mimarisine, ek fayda uygulamalarından devlet katkısı işlemlerine kadar sistemin tüm işleyişini ayrıntılı kurallara bağlıyor.
1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girecek olan bu Genelge, BES’te sadece teknik bir düzenleme değil; zihniyet değişimini de temsil ediyor. Katılımcı lehine şeffaflık, şirketler için disiplin, düzenleyici açısından ise daha güçlü denetim hedefi, yeni dönemin temel kriteleri olarak öne çıkıyor.
Genelge, 4632 sayılı Kanun ve ilgili tüm ikincil mevzuata dayanarak hazırlanırken; SEDDK’nın temel hedefinin uygulama birliğini sağlamak, denetimi güçlendirmek ve katılımcının karar alma sürecini daha bilinçli hale getirmek olduğu görülüyor. Şirket bazlı farklı uygulamalardan kaynaklanan belirsizliklerin giderilmesi ve sistemin uzun vadeli tasarruf niteliğinin korunması, düzenlemenin ana omurgasını oluşturuyor.
Bilgi, Belge ve Formlarda Yeni Standart
Genelgeyle birlikte, emeklilik şirketlerinin katılımcılara, sponsorlara ve işverenlere sunduğu tüm bilgi, belge ve formlar için asgari içerik standartları belirlendi. Teklif formları, giriş bilgi formları, sertifikalar ve hesap bildirim cetvelleri, artık şirketlerin inisiyatifine bırakılmadan, Ek listelerde tanımlanan çerçevede hazırlanacak.
Katılımcıların kendi sözleşmelerine, fon bilgilerine ve bildirimlere internet sitesi ve mobil uygulama üzerinden güvenli erişimi zorunlu tutuldu. Kullanıcı yetkilendirmelerinin sözleşmenin yürürlüğe girmesini izleyen kısa süreler içinde yapılması şart koşuldu.
Otomatik Katılım Sistemi’nde Bilgilendirme Yükümlülükleri Artıyor
OKS kapsamında çalışanlara sunulan otomatik katılım sertifikaları, elektronik ortamda erişilebilir olacak.
Ayrıca çalışanlara:
– Üçer aylık dönemlerde fon performansı,
– Katkı payı tutarları ve kesinti oranları,
– Piyasa gelişmeleri ve yatırım riskleri
hakkında düzenli bilgilendirme yapılması zorunlu hale getirildi.
İşveren tarafından katkı payının zamanında şirkete aktarılmaması halinde, çalışana ayrıca bildirim yapılması hükme bağlandı. Böylece, katkı payı aksaklıklarının katılımcıdan gizlenmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Emeklilik Planları ve Fon Yapısı Yeniden Çerçevelendi
Her emeklilik planında; katkı payı esasları, fon seçenekleri, kesintiler ve teknik parametreler açık biçimde tanımlanacak. Fon dağılım oranları yüksek hassasiyetle belirlenecek ve tüm kesinti kalemleri ayrı ayrı gösterilecek.
OKS kapsamında sunulan fonlarda:
– Başlangıç fonu ve standart fon sayıları sınırlandı,
– Değişken fonlar için risk kategorileri (muhafazakâr, dengeli, atak, agresif) açık şekilde tanımlandı,
– Çalışanların risk profiline uygun fonlara yönlendirilmesi esas alındı.
– Yanıltıcı nitelikte “garantili”, “risksiz” gibi ifadelerin plan adlarında kullanılması yasaklandı.
Fon tercihi yapmayan katılımcıların birikimleri standart fonlarda değerlendirilecek. Katkı paylarının endekse veya yabancı para birimlerine bağlanabilmesi mümkün olmakla birlikte, sistemin Türk lirası esaslı işleyişi konusunda katılımcılara açık bilgilendirme yapılması zorunlu kılındı.
Ayrıca, OKS’te işverenlerin katkı payı ödeme yükümlülükleri, gecikme halinde oluşan getiri kayıplarının tahsili ve şirket–işveren mutabakat süreçleri açık hükümlere bağlandı. Veri iletimi ve takip süreçleri Emeklilik Gözetim Merkezi üzerinden daha sıkı izlenecek.
BEFAS Sistemi BES’in Merkezine Yerleşiyor
Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformu (BEFAS) üzerinden, başka şirketlerin fonlarının seçilebilmesi genişletildi.
Katılımcılar:
– Fonları alfabetik sırayla,
– Maliyet ve performans bilgilerini görerek,
– Şirket kısıtlaması olmaksızın
tercih edebilecek.
Katılım Fonlarında Danışma Komitesi Filtrelemesi
Katılım emeklilik planlarında yalnızca danışma komitelerince uygun görülen BEFAS katılım fonları plana dahil edilecek. Uygun bulunmayan fonlar gerekçeleriyle sistemde kayıt altına alınacak.
Ek Fayda Uygulamalarına Sıkı Çerçeve
Şirketlerin sunduğu tüm ek faydalar, Emeklilik Gözetim Merkezi tarafından işletilen E-ekfayda sistemine kaydedilecek. Kayıt altına alınmayan ek faydaların uygulanmasına izin verilmeyecek.
Katılımcıları şirketler arası sözleşme aktarımına yönlendiren veya kısa vadeli kazancı öne çıkaran kampanyalar yasaklandı. BES’in uzun vadeli tasarruf niteliğini zedeleyecek pazarlama uygulamalarına açık bir sınır çizildi.
Emeklilik, Ayrılma ve Kısmen Ödeme Süreçleri Netleşti
Emeklilik hakkına yaklaşan katılımcıların fon tercihlerinin düşük riskli yapılara yönlendirilmesi ve emeklilik gelir planları ayrıntılı kurallara bağlandı.
Konut alımı, evlilik ve doğal afet gibi hallerde kısmen ödeme süreçleri; başvuru belgeleri, tutar hesaplamaları ve örneklerle netleştirildi. Böylece uygulamada yaşanan yorum farklılıklarının önüne geçilmesi amaçlandı.
Devlet Katkısı ve Kesintilerde Denetim Güçleniyor
Devlet katkısının hesaplanması, haksız veya fazla ödemelerin iadesi, erken ödeme bildirimleri ve veri aktarım süreçleri ayrıntılı şekilde düzenlendi. Fon toplam gider kesintileri için üst sınırlar, iade mekanizmaları ve şirket sorumlulukları net biçimde tanımlandı.
