Ticari alacak sigortası ve ticari bilgi hizmetleri alanında küresel lider Coface’in İngiltere’de ilk kez gerçekleştirdiği ödeme alışkanlıkları anketi, iş dünyasının ciddi bir likidite baskısı altında olduğunu ortaya koydu. Ankete katılan şirketlerin yüzde 90’ı son bir yılda geç ödeme yaşadığını, yüzde 44’ü ise bu durumun geçmişe kıyasla daha sık meydana geldiğini belirtti. Ortalama gecikme süresi 32 güne ulaştı.
Bu oranlarla İngiltere, Avrupa’nın diğer büyük ekonomilerinin de önüne geçerek en yüksek geç ödeme oranına sahip ülke konumuna geldi. Fransa’da bu oran yüzde 85, Almanya’da yüzde 81, Polonya’da yüzde 60 seviyesinde ölçüldü. Avrupa dışındaki bölgelerde ise oranlar Asya’da yüzde 49, Latin Amerika’da yüzde 51 düzeyinde.
Küçük işletmeler en büyük risk altında
Ankete göre en yüksek nakit akışı riski mikro ve küçük ölçekli işletmelerde görülüyor. Bu segmentteki firmaların neredeyse yarısı, ödeme gecikmelerinin önceye kıyasla arttığını söylüyor. Orta ölçekli işletmelerde bu oran yüzde 39, büyüklerde yüzde 42 seviyesinde.
Küçük işletmelerin kısa vadelerle çalışması ve sınırlı rezervleri, onları ekonomik dalgalanmalara karşı savunmasız bırakıyor. Ortalama 32 günlük gecikme her ölçek için benzer görünse de, finansal etkisi küçük şirketlerde çok daha yıkıcı.
Coface İngiltere ve İrlanda Ülke Müdürü Benoit Urbin, “Geç ödemeler İngiltere’deki işletmeler için temel bir tehdit haline geldi. Yeni düzenlemeler umut verici olsa da, toparlanmanın tüm ölçeklerde kapsayıcı biçimde gerçekleşmesi gerekiyor,” dedi.
Vadeler uzuyor, risk büyüyor
İngiltere’deki işletmelerin yalnızca yüzde 3’ü müşterilerine kredi tanımıyor. En yaygın ödeme vadeleri 1–30 gün aralığında (%37). Şirketlerin yarısına yakını son bir yılda vadelerini uzattığını bildiriyor. Mikro ve küçük işletmelerde ortalama vade 46 günken, büyüklerde bu süre 56 güne çıkıyor.
İş hizmetleri ve finans sektörlerinde vadeler uzun tutulurken, ilaç ve medya alanlarında daha kısa vadeler tercih ediliyor. Buna rağmen, geç ödeme tüm sektörlerde yapısal bir sorun haline gelmiş durumda.
Sektörel farklar dikkat çekiyor
Ödeme gecikmelerinin en yaygın olduğu sektörler inşaat (%95) ve otomotiv/taşımacılık (%93) oldu. Buna karşılık yayıncılık–iletişim–medya alanında oran yüzde 60, tarım-gıda ve kamu-eğitimde yüzde 78 olarak ölçüldü.
En uzun ortalama gecikmeler 38 günle inşaat ve iş hizmetleri sektörlerinde görülürken, en kısa gecikme 21 günle yayıncılık–medya alanında gerçekleşti. Ancak bu sektörde dahi şirketlerin yarısı nakit akışının ciddi biçimde etkilendiğini söylüyor.
Finansal baskının ana nedeni: Alıcıların zorlukları
Coface’in verilerine göre, gecikmelerin temel nedeni artık operasyonel sorunlardan çok alıcıların yaşadığı finansal sıkıntılar. Bazı firmalar, ödeme gücü olmasına rağmen kasıtlı şekilde ödemeleri erteleyen müşterilerden yakınıyor.
• İnşaat, konaklama ve kâğıt/ahşap sektörlerinde artan faiz oranları en büyük risk olarak görülüyor.
• Finans, iş hizmetleri, kimya, enerji, plastik ve bilişim alanlarında siber güvenlik tehditleri öne çıkıyor.
• Otomotiv, üretim ve perakende tedarik zinciri aksamalarından; tarım-gıda ve ilaç sektörleri ise iş gücü yetersizliğinden şikâyetçi.
2026 için temkinli iyimserlik
Mevcut tablo karanlık olsa da, ankete katılan şirketlerin üçte birinden fazlası 2026’da ödeme gecikmelerinin azalacağına inanıyor. İyileşen ekonomik hava, daha güçlü kârlılık ve nakit akışı beklentileri bu iyimserliği destekliyor. Ancak özellikle mikro ve küçük işletmeler bu konuda daha temkinli; yüzde 66’sı İngiltere ekonomisinin önümüzdeki yıl kötüleşeceğini veya değişmeden kalacağını düşünüyor.
Faiz oranı dalgalanmaları, siber tehditler ve tedarik zinciri kırılganlıkları 2026’da da sistematik riskler olarak öne çıkıyor.
Coface’in küresel perspektifi
Coface, dünya genelinde 600 milyar sterlinlik ticareti sigortalayarak küresel ticaretin nabzını tutuyor. Şirketin analizleri, ödeme ve likidite risklerinin sistem içinde nerelerde birikmeye başladığını erken aşamada saptamaya imkân veriyor.2024 yılında yaklaşık 1,84 milyar avro ciro ve 5.236 çalışanıyla faaliyet gösteren Coface, 200 pazarda 100 bini aşkın müşteriye ticari alacak sigortası, ticari bilgi raporları ve tahsilat hizmetleri sunuyor.
