Yaklaşık 80 yıllık ticari alacak riski yönetimi deneyimiyle küresel piyasalarda referans kabul edilen Coface, kakao fiyatlarındaki hızlı düşüşe ilişkin güncel değerlendirmesini paylaştı. Şirketin yayımladığı analiz, 2025 başından bu yana kakao fiyatlarında %45’lik ciddi bir gerileme yaşandığını ortaya koyuyor.
2024 sonunda ton başına 12.000 dolar seviyesine kadar yükselen kakao fiyatları, bugün 5.000 dolar/ton bandına kadar gerileyerek bir yıl içerisinde %50’nin üzerinde kayıp verdi. Coface’e göre bu sert düzeltmede:
– Fildişi Sahili’ndeki olumlu hasat beklentileri,
– 2024’te yükselişi tetikleyen spekülatif hareketlerin sona ermesi belirleyici oldu.
Buna karşın fiyatlar, 2012–2022 döneminin 2.525 dolar/tonluk ortalamasının hâlâ iki katı seviyesinde bulunuyor.
Coface Sektör Ekonomisti Simon Lacoume, mevcut görünümü şöyle değerlendiriyor:
“İki yıllık gerginliğin ardından yaşanan düşüş, fiyatları daha makul seviyelere çekiyor. Ancak bu bir normalleşme değil. Sektör, yapısal sorunlar ve üretimin dar bir coğrafyada yoğunlaşması nedeniyle kırılganlığını koruyor.”
Arz Tarafında Süreç Hâlâ Kırılgan
El Niño’nun ve swollen shoot virüsünün etkisi azalmış olsa da arz açığı devam ediyor. Coface analizine göre:
– Kakao plantasyonlarının yaşlanması,
– Yeni yatırımların yetersizliği,
– Üretimin yüksek oranda birkaç ülkeye bağlı olması piyasanın kırılgan yapısını sürdürüyor.
Fildişi Sahili ve Gana tek başlarına küresel üretimin %60’ını, Batı Afrika geneli ise %70’ini karşılıyor. Bu durum, bölgedeki herhangi bir aksamanın küresel arzı hızlı şekilde etkileyebileceğine işaret ediyor.
Asya Pazarı ve Premium Çikolatalar Büyütüyor
Küresel çikolata tüketimi hız kesmeden artıyor. Asya’daki talep artışı, premium ve sertifikalı ürünlere yönelim, organik ve düşük şekerli çikolata trendi talebi destekleyen önemli faktörler arasında yer alıyor.
Üretici ülkeler de değer zincirindeki paylarını artırmak için yerel kakao öğütme (grinding) kapasitesini büyütmeye çalışıyor.
İzlenebilirlik ve Adil Fiyat Baskısı Artıyor
Coface’in değerlendirmesine göre, Batı Afrika güçlü konumunu korurken Latin Amerika da üretimde ağırlığını artırıyor. Özellikle Ekvador’un, 2027’ye kadar Gana’yı geçerek yıllık 650 bin ton üretime ulaşma hedefi dikkat çekiyor.
Tedarik zincirini dönüştüren diğer önemli gelişmeler:
AB’nin zorunlu izlenebilirlik uygulamaları,
Gana ve Fildişi Sahili’nin uygulamaya aldığı “İnsan Onuruna Yakışır Gelir İçin Referans Fiyat (PRRD)” mekanizması
Bu mekanizma kapsamında üretici için belirlenen minimum fiyatlar:
Gana: 3.408 dolar/ton
Fildişi Sahili: 2.650 dolar/ton
Bu adımlar, sektör genelinde şeffaflık ve sürdürülebilirlik baskısının giderek arttığını gösteriyor.
