Gelişmekte olan ekonomilerde finansal kapsayıcılık, yalnızca bankacılık hizmetlerine erişimle sınırlı olmaktan çıkıyor. Geneva Association tarafından Aralık 2025’te yayımlanan kapsamlı rapor, sigortacılığın finansal kapsayıcılığın temel ve tamamlayıcı unsurlarından biri haline geldiğini ortaya koyuyor. Rapora göre sigorta, hanehalkı ve küçük işletmelerin karşı karşıya olduğu sağlık harcamaları, gelir dalgalanmaları ve iklim kaynaklı şoklar karşısında ekonomik dayanıklılığı güçlendiren kritik bir araç olarak öne çıkıyor.
Türkiye Sigorta Birliği’nin (TSB) sosyal medya hesaplarında da paylaştığı raporda yer alan veriler, küresel ölçekte önemli bir açığa işaret ediyor. Dijital finansal hizmetlerdeki hızlı yaygınlaşmaya rağmen, dünya genelinde 1,3 milyardan fazla yetişkin, hâlâ resmî finansal sistemlere erişemiyor. Bu durum, özellikle gelişmekte olan ülkelerde ciddi bir “koruma açığı” yaratıyor. Nitekim 2023 itibarıyla küresel sigorta koruma açığının yüzde 60’ından fazlası gelişmekte olan ekonomilerde yoğunlaşıyor.
Uzmanlara göre bu tablo, finansal kapsayıcılığın yalnızca kredi ve ödeme sistemleri üzerinden ele alınmasının yetersiz kaldığını gösteriyor. Sigorta, bu noktada sistemin eksik kalan ayağını tamamlıyor.
Finansal kapsayıcılık büyümeyi nasıl destekliyor?
Raporda finansal kapsayıcılığın ekonomik kalkınmayı dört temel mekanizma üzerinden desteklediği vurgulanıyor:
– Tasarruf ve yatırım kanallarının güçlenmesi, sermaye birikimini hızlandırıyor.
– Girişimciliğin desteklenmesi, kredi ve sigorta sayesinde kayıt dışı ve yüksek maliyetli borçlanmayı azaltıyor.
– Yoksulluğun azaltılması, hanehalkının şoklara karşı dayanıklılığını artırıyor.
– Finansal istikrar, bankacılık sisteminin mevduat tabanını genişletiyor ve kayıt dışılığı sınırlıyor.
Ancak rapora göre bu mekanizmaların tam anlamıyla çalışabilmesi için sigortacılığın sistemin ayrılmaz bir parçası olması gerekiyor.
Sigortanın farkı riski borçlandırmadan yönetmek
Geneva Association raporu, sigortayı diğer finansal araçlardan ayıran temel farkın altını çiziyor. Tasarruflar likidite baskısı altında eriyebilirken, kredi geri ödeme yükümlülükleri nedeniyle kırılganlığı artırabiliyor. Sigorta ise riski bireyden alıp toplum geneline yayarak, tek bir şokun yıkıcı sonuçlara dönüşmesini engelliyor.
Bu yönüyle sigorta, yalnızca bir koruma aracı değil; aynı zamanda bireylerin ve küçük işletmelerin eğitim, girişimcilik ve yatırım gibi üretken riskler alabilmesini sağlayan bir kaldıraç işlevi görüyor.
Raporda öne çıkan örneklerden biri Hindistan. Devlet destekli, dijital altyapı ile güçlendirilmiş sigorta programları sayesinde yüz milyonlarca kişi ilk kez sağlık, hayat, tarım ve kaza sigortası kapsamına alındı. Bu model, kamusal destek + dijitalleşme + özel sektör iş birliğinin, sigorta kapsayıcılığını nasıl hızlandırabileceğini somut biçimde ortaya koyuyor.
Türkiye’nin de dahil olduğu 7 ülkede çarpıcı bulgular
Geneva Association, sigortaya yönelik algı ve davranışları ölçmek amacıyla Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 7 ülkede (Brezilya, Çin, Hindistan, Meksika, Fas, Güney Afrika ve Türkiye) kapsamlı bir anket çalışması gerçekleştirdi. Bulgular, sigortaya yönelik algının genel olarak olumlu olduğunu gösteriyor:
– Tüm ülkelerde katılımcıların en az yüzde 70’i sigortayı “faydalı” olarak tanımlıyor.
– Sağlık harcamaları, Güney Afrika hariç tüm ülkelerde hanehalkının en büyük endişesi konumunda.
– Sigorta bilinirliği Çin, Hindistan ve Güney Afrika’da daha yüksek seviyelerde.
– Sağlık ve hayat sigortasında en büyük engel ödenebilirlik, birikimli ürünlerde ise bilgi eksikliği olarak öne çıkıyor.
Başarı için üçlü denge şart
Rapora göre sigorta kapsayıcılığının artırılması, tek başına piyasa dinamiklerine ya da kamu politikalarına bırakılamayacak kadar karmaşık bir süreç. Başarı için üç kritik unsurun birlikte ele alınması gerekiyor:
– Ticari sürdürülebilirlik,
– Kamu politikası hedefleri,
– Etkili ve dengeli düzenleyici çerçeve.
Bu üç alan arasındaki uyum, hem sigorta sektörünün büyümesini hem de toplumun geniş kesimlerinin finansal güvenliğe erişimini mümkün kılıyor.
Sigorta, kapsayıcı büyümenin sessiz gücü
Geneva Association raporu, sigortacılığın gelişmekte olan ekonomilerde artık “ikincil” bir finansal araç değil, kapsayıcı büyümenin temel yapı taşlarından biri olduğunu net biçimde ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemde sigorta; sosyal refah, iklim direnci ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin merkezinde yer almaya aday görünüyor.
