Uluslararası ticari alacak sigortası kuruluşu Coface, yayımladığı son analizinde Güney Afrika ekonomisinin uzun süredir düşük büyüme tuzağında sıkıştığını ve yapısal reformlar olmadan çıkışın mümkün görünmediğini bildirdi. Rapora göre ülke, BRICS grubuna katılmasının üzerinden neredeyse yirmi yıl geçmesine rağmen kalkınma vaatlerini yerine getiremedi.
Coface Afrika Ekonomisti Aroni Chaudhuri, “Güney Afrika kritik bir dönemeçte. Enerji altyapısı ve işgücü piyasasındaki darboğazlar büyüme potansiyelini ciddi biçimde sınırlıyor. Derin ve kalıcı reformlar uygulanmadıkça ekonomik büyüme kalıcı olarak baskı altında kalacak” dedi. Coface, ülke ekonomisi için 2025’te yüzde 0,8, 2026’da ise yüzde 1,3 büyüme öngörüyor.
2000’lerin Umudundan Pandemi Sonrası Gerilemeye
2000’li yıllarda ortalama yüzde 4,3 büyüme oranıyla Afrika kıtasının en parlak ekonomilerinden biri olan Güney Afrika, küresel krizler ve yapısal sorunlar nedeniyle ivmesini kaybetti. 2008 finansal krizi, emtia fiyatlarının düşüşü ve pandemi, yatırımları ve üretim kapasitesini büyük ölçüde zayıflattı. Günümüzde yatırımlar GSYH’nin yalnızca yüzde 14,5’ini oluşturuyor.
Enerji Krizi Büyümenin Önünde
Ülkenin en büyük darboğazlarından biri elektrik sektörü. Üretimin yüzde 90’ını kontrol eden kamu tekeli Eskom, on yılı aşkın süredir yatırım eksikliği ve kötü yönetişim nedeniyle zayıfladı. Yetersiz altyapı, sık sık yaşanan kesintiler ve artan borçluluk, ekonomik faaliyetleri felce uğrattı. 2008–2025 döneminde kamu borcu/GSYH oranı yüzde 28’den yüzde 76’ya yükseldi.
İşgücü Piyasasında Derin Dengesizlik
Bir diğer kronik sorun ise işsizlik. 2025’in ikinci çeyreğinde işsizlik oranı yüzde 33,2 seviyesinde bulunuyor. Chaudhuri’ye göre bu tablo, sanayisizleşme, düşük eğitim seviyesi ve geçmişten gelen sosyoekonomik eşitsizliklerin bir sonucu. Ülke nüfusunun yüzde 42’si ortaöğretim diplomasına sahip değil. Ulaşım ve altyapı yetersizlikleri de işgücünün ekonomik merkezlere erişimini zorlaştırıyor.
Reformlarla Umut Işığı
Coface raporu, tüm bu karanlık tabloya karşın bazı olumlu gelişmelere de dikkat çekiyor. 2024’te göreve gelen koalisyon hükümetiyle birlikte daha çoğulcu bir yönetim anlayışına geçildi. Eskom’un yeniden yapılandırılması, özel sektörün enerji üretimine dahil edilmesi ve düzenleyici kısıtlamaların hafifletilmesi yönünde reformlar başlatıldı.
Güney Afrika’nın halen önemli avantajlara sahip olduğunu belirten Coface, ülkenin Afrika’nın en gelişmiş sanayi altyapısına, sofistike finans sistemine ve güvenilir bir merkez bankasına sahip olduğuna vurgu yapıyor. Rapora göre, yapısal engellerin kaldırılması halinde ülke bölgesel büyümeden pay alarak yeniden kıta ekonomisinin lokomotiflerinden biri haline gelebilir.
