Allianz Trade tarafından hazırlanan Tahsilat Zorluğu Skoru ve Derecelendirmesi Raporu, giderek parçalanan küresel ekonomi ortamında şirketlerin alacak tahsilatında karşılaştığı risklerin yüksek seviyesini koruduğunu ortaya koydu. Rapora göre, küresel ticari alacakların neredeyse yarısı için tahsilat riski “çok yüksek” veya “ciddi” düzeyde bulunuyor. Uluslararası ticari alacakların yaklaşık 1,1 trilyon dolarlık kısmı, bu risk grubunda yer alan ülkelerde yoğunlaşıyor.
Ticari alacak sigortası alanında dünya lideri olan Allianz Trade’in yayımladığı raporun dördüncü baskısına göre, küresel tahsilat zorluğu skoru 100 üzerinden 47,2 seviyesine ulaştı. Bu seviye, raporun metodolojisine göre “yüksek” risk kategorisine karşılık geliyor. Çalışma, küresel GSYİH ve ticaret hacminin yüzde 90’ını temsil eden 52 ülke ekonomisini kapsıyor.
Küresel risk yüksekliğini koruyor, ancak dağılım değişiyor
Raporda tahsilat zorluğu dört ana kategoride değerlendiriliyor. Buna göre 40 puanın altı “belirgin”, 40–50 arası “yüksek”, 50–60 arası “çok yüksek” ve 60 puanın üzeri “ciddi” risk olarak sınıflandırılıyor. Küresel ortalama skorun 47,2 ile “yüksek” seviyede olduğu belirtilirken, bu değerin 2022 raporundaki 49 puana kıyasla sınırlı bir gerilemeye işaret ettiği vurgulanıyor.
Risk dağılımında ise dikkat çekici bir değişim gözleniyor. “Ciddi” risk grubundaki ülkelerin oranı 2022’de yüzde 16 iken yüzde 15’e, “çok yüksek” risk grubundaki ülkelerin oranı ise yüzde 29’dan yüzde 21’e geriledi. Buna karşılık “yüksek” risk grubundaki ülkelerin oranı yüzde 24’ten yüzde 29’a, “belirgin” risk seviyesindeki ülkelerin oranı ise yüzde 31’den yüzde 35’e yükseldi. Allianz Trade, bu tabloya rağmen küresel ölçekte borç tahsilatının şirketler için başlıca sorunlardan biri olmaya devam ettiğine dikkat çekiyor.
Küresel ticari alacakların yarısı riskli ülkelerde
Allianz Trade Yönetim Kurulu Üyesi, Kredi İstihbaratı, Reasürans ve Kefaletten Sorumlu Fabrice Desnos, uluslararası ticari alacakların önemli bir bölümünün yüksek riskli ülkelerde bulunduğunu vurguladı. Desnos şu değerlendirmede bulundu:
“Uluslararası ticari alacakların yüzde 48’inin, tahsilat zorluğu ‘çok yüksek’ (%22) veya ‘ciddi’ (%26) düzeyde olan ülkelerde bulunduğunu tahmin ediyoruz. 2022’ye kıyasla artış yalnızca 1 puan gibi sınırlı görünse de küresel ticaret hacminin büyümesi nedeniyle bu oran mutlak değer olarak 1,1 trilyon ABD dolarına karşılık geliyor.”
Desnos, iflasların hâlâ tüm bölgelerde tahsilat zorluğunun temel nedenlerinden biri olmaya devam ettiğini belirterek, bölgesel farklılıklara da dikkat çekti. Orta Doğu’da yerel ödeme alışkanlıkları öne çıkarken, Batı Avrupa’da mahkeme süreçlerinin görece daha az karmaşık olduğu ifade edildi.
Türkiye’de tahsilat zorlukları geriledi, ancak hâlâ “yüksek”
Raporda Türkiye’ye ilişkin değerlendirmeler de yer aldı. Buna göre, 2022 yılında borç tahsilatının en zor olduğu ülkeler arasında 13’üncü sırada bulunan Türkiye, 2026 değerlendirmesinde 27’nci sıraya geriledi. Bu değişim, son dört yılda kaydedilen görece iyileşmeye işaret ediyor.
Allianz Trade, Türkiye’de mahkeme süreçleri ve iflas düzenlemelerinde yapılan iyileştirmelerin, uluslararası tahsilat zorluklarının “çok yüksek” seviyeden “yüksek” seviyeye düşmesinde etkili olduğunu belirtiyor. Bununla birlikte raporda, uzun alacak vadeleri ve ödeme alışkanlıklarına ilişkin sorunların Türkiye’de hâlâ temel zorluk alanları arasında yer aldığına dikkat çekiliyor.
Ayrıca Türk şirketlerin ihracat yaptığı ülkeler arasında alacakların en zor tahsil edildiği pazarlar olarak Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Çin öne çıkıyor.
Tahsilatın en kolay ve en zor olduğu ülkeler
Rapora göre, yerel ödeme uygulamaları, mahkeme süreçleri ve iflas rejimleri dikkate alındığında Almanya, Hollanda ve Portekiz, uluslararası borç tahsilatının en kolay olduğu ülkeler arasında yer alıyor. Buna karşılık Suudi Arabistan, Meksika ve Birleşik Arap Emirlikleri, borç tahsilatı açısından en zorlu pazarlar olmaya devam ediyor.
Allianz Trade Grup Alacak ve Tahsilat Müdürü Pascal Personne, ülkeler arasındaki farklara ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“Uluslararası borç tahsilatı, Suudi Arabistan’da Almanya’ya kıyasla neredeyse üç kat daha zor. Ancak Almanya’da da tahsilatın tamamen sorunsuz olduğu söylenemez. Gelişmiş ekonomiler ile gelişmekte olan pazarlar arasında hâlâ fark var, ancak özellikle Asya’da bu fark zamanla azalıyor. Tahsilatın ortalama olarak en zor olduğu bölgeler Orta Doğu ve Afrika.”
Yeni ticaret merkezleri cazip ama riskli
Raporda, küresel ticaret sisteminde yaşanan yapısal dönüşümle birlikte yeni ticaret merkezlerinin öne çıktığına dikkat çekiliyor. Yeni ticaret rotalarının bağlantı noktaları haline gelen bu pazarlar, ihracatçılar için önemli fırsatlar sunarken, alacak tahsilatı açısından da ciddi riskler barındırıyor.
Allianz Trade İflas Araştırmaları Baş Analisti Maxime Lemerle, jeopolitik gerilimler, korumacılık politikaları ve iklim değişikliğinin etkileriyle küresel ticaretin yeni yollar oluşturduğunu belirtiyor. Lemerle, BAE, Vietnam ve Malezya gibi “Yeni Nesil Ticaret Merkezleri”nin ortalama 62 puanla ‘ciddi’ seviyede tahsilat zorluğuna sahip olduğunu vurguluyor.
“Bu pazarlar giderek daha kritik hale geliyor. Ancak bu ülkelerde iş yapmayı ve ticaret hacmini artırmayı planlayan şirketlerin seçici olması, sıkı alacak takibi yapması ve güçlü bir kredi yönetimi yaklaşımı benimsemesi gerekiyor.”
