Gelişmekte olan ülkeler için uzun vadeli kaynak ihtiyacında emeklilik fonlarının önemli bir rol oynadığını belirten Zurich Yaşam ve Emeklilik Genel Müdürü Atilla Benli, bu fonların ekonomik kalkınmanın temel unsurlarından biri olduğunun önemini vurguladı. OECD’nin 2024 yılı BES ön raporu verilerine göre; bir OECD üyesi olan Danimarka’da emeklilik fonlarının GSYH’ya oranı yüzde 204, OECD ortalaması yüzde 60 iken Türkiye’de bu oranın yüzde 3 olarak raporlandığına işaret eden Benli, “Bu düşük oran, BES’te gidilmesi gereken çok yol ve büyük bir potansiyel olduğunu gösteriyor. Katılımcı başı yaklaşık 100 bin TL seviyelerinde fon büyüklüğü de gelecekteki bir emeklilik sistemi için yeterli değil. BES’teki bu potansiyele ulaşılması için yapısal bazı sorunların giderilmesi gerekiyor. Örneğin; sistemde ortalama kalış süresi oldukça kısa. Sistemdeki sözleşmelerin ortalama kıdemi 3,1 yıl. Emeklilik yaşının 10 yıl sistemde kalma koşuluyla 56 yaş olması dikkate alındığında, bu 3,1 yıllık süre oldukça düşük” dedi.
Benzer bir diğer örneği sözleşme yaşam süresi üzerinden veren Benli, “2024 yılında sistemden ayrılan yaklaşık 1 milyon adet sözleşmenin sadece yüzde 10’unun yaşam süresi 120 ayın üzerinde. Bir diğer örnek, sözleşme başına ortalama fon tutarının düşük olması. Mart 2025 verilerine göre, sözleşme başına ortalama fon tutarı yaklaşık 115 bin TL. BES’te emekliliği hak eden ancak maaş alabilmek için anlamlı bir birikime ulaşamamış önemli sayıda ve her yıl artan bir katılımcı kitlesi bulunuyor. Ayrıca, sonlanan sözleşmelerin sonlanma nedenlerine bakıldığında, sadece yüzde 6’sının emeklilik nedeniyle sistemden çıktığı görülüyor. Dolayısıyla, hem sistemde kalış süresi çok kısa, hem emeklilik ile sonlanma oranı çok düşük, hem de sözleşme başına ortalama fon tutarı potansiyelin gerisinde” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin daha kat edecek çok yolu olduğunu belirten Benli, emeklilik fonlarının, ekonomik büyüme üzerinde olumlu etkiler açısından kritik bir konumda olduğu, BES’te yapılacak reform hamlelerinin mevcut durumu daha da büyütecek ve talebi arttıracağını söyledi.
SGK’dan alınan maaş yetmez
Bireysel Emeklilik Sistemi’nin potansiyelini artıracak ve BES’i reforme edecek yapıya tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES) dendğini kaydeden Benli, şöyle devam etti: “BES’in en güncel ve öncelikli gündemi tamamlayıcı emeklilik olmalı. Zorunlu sosyal güvenlik sistemi (SGK) emeklilikte belirli bir gelir sağlasa da, bu çoğu zaman çalışırken elde edilen gelirin altında kalır. TES ile bireylerin ikinci bir gelir kaynağı elde etmesi, ülke tasarruf oranını artırmayı ve bu yolla ekonomik büyümeye katkı sağlaması, kamunun sosyal güvenlik yükünün azaltılması hedeflenir. TES’in detayları henüz tam olarak yasalaşmamış olsa da; zorunlu katılım planlanmakta. Mevcut Otomatik Katılım Sistemi (OKS) üzerine inşa edilerek daha kapsayıcı hale getirilecek, ek olarak ikinci bir maaş gibi düzenli gelir sağlayacak, mevcut BES’te olduğu gibi, devletin yine katkı sunması beklenmekte. Ancak bu oran ve yöntem, TES kapsamında farklılaşabilir.”
OKS’nin TES’e dönüştürülmesinde, OKS’de var olan mevcut gelişim alanlarının da gözden geçirilmesinin faydalı olacağını kaydeden Benli, “Örneğin, OKS fonlarının yaklaşık yüzde 66’sı hâlen standart fonlarda tutulmaktadır. BES ve OKS fon getirilerinin artırılabilmesi için varlık dağılımlarının yeniden değerlendirilmesi, sistemin etkinliğini güçlendirmek açısından büyük önem taşımaktadır. Mevcut altyapının verimli şekilde kullanılmasıyla, OKS’nin TES’e dönüşümü stratejik bir gereklilik hâline gelmiştir. Bu doğrultuda, BES ve OKS fonlarında yapılacak yapısal revizyonların tamamlayıcı emeklilik sistemine güçlü katkılar sunacaktır” ifadelerini kullandı.
Yüzde 3 pazar payı
Hayat ve emeklilik alanında yenilikçi ve müşteri odaklı hizmetler sunmaya odaklandıklarını belirten Zurich Yaşam ve Emeklilik Genel Müdürü Atilla Benli, fon büyüklüğü sıralamasında haziran ayı itibariyle 36.3 milyar TL fon büyüklüğüyle yüzde 3 pazar payıyla tüm oyuncular arasında 7., Türkiye’de faaliyet gösteren küresel oyuncular arasında ise 3. sırada yer aldıklarını söyledi. Benli, 252 bin katılımcı sayısı ile de bu alanda da pazarda yüzde 3’lük bir pay aldıklarını aktardı.
18 yaş altı BES’in öneminin farkında olduklarını kaydeden Benli, “18 yaş altı BES, çocuklar için güçlü bir finansal gelecek kurmak, devlet katkısından yararlanmak ve erken yaşta birikim alışkanlığı kazandırmak için önemli bir fırsattır. Uzun vadeli düşünmek ve sistemin avantajlarından tam anlamıyla yararlanmak adına planlı bir yaklaşım izlemek faydalı olur. İşte biz de Zurich olarak, bu sebeplerden dolayı 18 yaş altındaki bireylere yönelik cazip bir kampanya ile müşterilerimizin karşına çıktık ve ilerleyen dönemlerde de farklı odaklarda kampanyalarımız devam ediyor olacak” şeklinde konuştu.
