Küresel ticari alacak sigortası lideri Allianz Trade, son dönemde dünya gündeminin merkezine yerleşen jeopolitik gelişmeleri mercek altına alan kapsamlı bir rapor yayımladı. Raporda, Venezuela’dan Grönland’a, Orta Doğu’dan İran’a uzanan geniş bir coğrafyada siyasi ve jeopolitik tansiyonun belirgin biçimde yükseldiği belirtilirken, küresel finansal piyasaların şu ana kadar bu gelişmelere görece sakin bir tepki verdiği vurgulandı. Ancak Allianz Trade ekonomistlerine göre bu sessizliğin ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor.
Allianz Trade’in analizine göre 2026 yılı, jeopolitiğin yeniden küresel ekonomi ve piyasaların merkezine yerleştiği güçlü bir başlangıç yaptı. Küresel hisse senedi piyasaları, faiz oranları ve döviz kurları şu ana kadar istikrarını korurken, bazı göstergeler yatırımcı tedirginliğinin giderek arttığına işaret ediyor. Raporda, yılın başından bu yana altın fiyatlarının yaklaşık yüzde 7, petrol fiyatlarının ise yüzde 8’e varan artış göstermesi, riskten kaçış eğiliminin güçlendiğinin önemli bir sinyali olarak değerlendiriliyor.
İki uç risk senaryosu masada
Allianz Trade raporu, küresel piyasalarda güçlü ve ani dalgalanmalara yol açabilecek iki temel risk senaryosuna özellikle dikkat çekiyor. İlk senaryoya göre, Orta Doğu’da gerilimin daha da tırmanması ve enerji arzına yönelik tehditlerin artması, petrol fiyatları üzerinden küresel ekonomiyi yeniden stagflasyonist bir sürece sürükleyebilir. Böyle bir tabloda, enflasyonist baskılar artarken büyüme ivmesi zayıflayabilir.
İkinci risk senaryosu ise ABD’nin Grönland üzerindeki kontrolünü zorlayıcı yöntemlerle artırması ya da doğrudan egemenlik altına almaya yönelik adımlar atması ihtimali üzerine kurgulanıyor. Rapora göre bu tür bir gelişme, yalnızca NATO’nun geleceğini değil, küresel ticaret dengelerini ve Ukrayna’daki savaşın seyrini de derinden etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir.
Allianz Trade ekonomistleri, bu çapta bir jeopolitik şokun, pandemi ile küresel ticaretteki sert kırılmanın yaşandığı dönemlere benzer şekilde, küresel ölçekte “bir standart sapmalık” bir güven şokuna yol açabileceğini belirtiyor. Böyle bir durumda küresel GSYH büyümesinin 2026 yılında yüzde 2,9 seviyesinden yaklaşık 1 puan gerileyebileceği öngörülüyor. Raporda, bu senaryonun gerçekleşmesi halinde savunma sektörü dışındaki hisse senetlerinde sert satışlar, kredi spreadlerinde genişleme, getiri eğrilerinin dikleşmesi ve euronun zayıflaması gibi ciddi piyasa bozulmalarının gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
Venezuela’da statüko beklentisi
Raporda Venezuela’ya ilişkin değerlendirmelerde, mevcut durumun korunmasının en olası senaryo olarak öne çıktığı belirtiliyor. Allianz Trade’e göre ülkenin siyasi ve ekonomik istikrarsızlığını sürdürmesi ve uluslararası petrol şirketleri açısından cazibesini yeniden kazanamaması muhtemel görünüyor. Bu nedenle Venezuela kaynaklı gelişmelerin petrol fiyatları üzerinde anlamlı bir etki yaratmasının beklenmediği ve küresel piyasalar açısından sınırlı bir yansıma oluşturacağı ifade ediliyor.
Buna karşın, bölgesel istikrarsızlığın derinleşmesi veya ABD’nin Küba ve Kolombiya gibi ülkelerde daha aktif bir rol üstlenmesi halinde, artan belirsizlik nedeniyle küresel piyasalarda olumsuz bir tepkinin ortaya çıkabileceği uyarısı yapılıyor. Öte yandan, Venezuela’nın ABD talepleri doğrultusunda hızlı bir siyasi uyum sürecine girerek petrol üretimini artırması halinde, petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşabileceği; bunun da küresel faizlerde sınırlı bir gerilemeyle birlikte piyasalarda hafif olumlu bir hava yaratabileceği belirtiliyor.
Allianz Trade raporunda ayrıca Latin Amerika bölgesinde yakından izlenmesi gereken başlıklar arasında; USMCA (ABD-Meksika-Kanada Anlaşması) başta olmak üzere ticaret anlaşmalarının seyri, müzakerelerin başarısız olması halinde tarife ve tarife dışı engellerin artma riski, Kosta Rika, Kolombiya, Peru ve Brezilya’daki seçim süreçleri ile Arjantin ve Kolombiya gibi mali baskı altındaki ülkelerdeki kırılganlıklar yer alıyor.
Grönland’da yumuşama olasılığı
Grönland’a ilişkin bölümde ise Allianz Trade ekonomistleri, ABD’nin iç siyasi baskılar ve müttefik ülkelerden gelen güçlü tepkiler nedeniyle zamanla söylemini yumuşatmasının daha olası bir senaryo olduğuna dikkat çekiyor. Rapora göre, doğrudan egemenlik ya da sert kontrol arayışları yerine, ekonomik teşvikler ve güvenlik garantileri içeren gayri resmî bir “Yeni Grönland Anlaşması” çerçevesinde dolaylı bir kontrol mekanizması oluşturulması ihtimali öne çıkıyor. Ukrayna’da olası bir ateşkesin de bu süreci kolaylaştırabilecek unsurlar arasında yer aldığı belirtiliyor.
Zorlayıcı bir egemenlik altına alma senaryosu ise düşük olasılıklı olarak değerlendiriliyor. Ancak böyle bir adımın atılması durumunda, ABD’nin askeri müdahalesinin NATO’nun fiilen işlevsiz hale gelmesine yol açabileceği, Rusya’nın Ukrayna’daki askeri hamlelerini hızlandırabileceği ve özellikle Avrupa’da belirsizliğin tarihi seviyelere çıkabileceği uyarısı yapılıyor. Raporda, AB ve Danimarka’nın vereceği tepkiler ile ABD’nin sunabileceği ekonomik teşviklerin bu süreçte kritik önemde olduğu vurgulanıyor.
İran’da risk yüksek, rejim değişikliği ihtimali düşük
Küresel gündemde yakından izlenen bir diğer başlık olan İran için Allianz Trade raporu, kısa vadede rejim değişikliği olasılığının düşük olduğuna işaret ediyor. Buna karşın, jeopolitik gerilimin tırmanma riskinin yüksekliğini koruduğu belirtiliyor. Rapora göre en ciddi aşağı yönlü risk, ABD’nin de doğrudan dahil olacağı kapsamlı bir Orta Doğu savaşının patlak vermesi senaryosu.
Bu tür bir gelişmenin gerçekleşmesi halinde, petrol fiyatlarının varil başına 120 ABD dolarına kadar yükselebileceği ve küresel piyasalarda belirgin ölçüde olumsuz bir reaksiyonun ortaya çıkabileceği öngörülüyor. Böyle bir ortamda enflasyonist baskıların artması, büyümenin yavaşlaması ve finansal oynaklığın keskin biçimde yükselmesi bekleniyor.
2026 boyunca jeopolitik gündem belirleyici olacak
Allianz Trade’in yayımladığı rapor, 2026 yılı boyunca jeopolitik gelişmelerin küresel ekonomi ve finansal piyasalar açısından belirleyici olmaya devam edeceğini ortaya koyuyor. Artan belirsizlik ortamında şirketler ve yatırımcılar için risk yönetimi, likidite planlaması ve ticari risklere karşı koruma mekanizmalarının her zamankinden daha kritik hale geldiği vurgulanıyor.
Rapora göre, piyasalar şimdilik sakinliğini korusa da, jeopolitik risklerin birikimli etkisi dikkate alındığında bu dengenin kırılgan olduğu ve ani bir şokla hızla değişebileceği göz ardı edilmemeli.
