Allianz Commercial’ın küresel iş dünyasının önümüzdeki 5 yıl içinde karşılaşabileceği olası “Siyah Kuğu” senaryolarını ortaya koyduğu “Business Black Swans” araştırmasının sonuçları yayımlandı. Araştırmaya göre, şirketlerin yaklaşık yarısı küresel tedarik zincirinin felce uğraması ve küresel internet kesintisini en olası iki büyük risk senaryosu olarak görüyor.
Türkiye’de ise işletmeler açısından en büyük risk olarak toplumsal ve siyasi gelişmeler öne çıkıyor.
“Siyah Kuğu” olayları ekonomileri sarsabiliyor
“Siyah Kuğu” olarak tanımlanan olaylar; gerçekleşmesi zor görünen ancak meydana geldiğinde büyük ekonomik ve toplumsal etkiler yaratan beklenmedik gelişmeler olarak tanımlanıyor. 2001’deki 11 Eylül saldırıları, 2008 küresel finans krizi ve Covid-19 pandemisi bu tür olayların en bilinen örnekleri arasında yer alıyor.
Allianz Research verilerine göre pandemi, 2020-2023 döneminde küresel ekonomide yaklaşık 12 trilyon dolar seviyesinde kümülatif kayba yol açtı. Bu tür olaylar yalnızca kısa vadeli ekonomik zararlar yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda yıllarca süren jeopolitik ve toplumsal dönüşümlere de neden oluyor.
Tedarik zinciri felci ilk sırada
3 binden fazla iş ve risk yönetimi uzmanının görüşleriyle hazırlanan araştırmaya göre katılımcıların %51’i, jeopolitik bir çatışma nedeniyle küresel tedarik zincirinin durmasını en olası Siyah Kuğu senaryosu olarak değerlendiriyor.
Listede ikinci sırada küresel internet kesintisi yer alıyor (%47). Bu durum, iş dünyasında siber riskler ve yapay zekâ kaynaklı tehditlere yönelik farkındalığın giderek arttığını gösteriyor.
Üçüncü sırada ise büyük bir finans kuruluşunun ani çöküşü veya küresel likidite krizine yol açabilecek devlet borç krizi bulunuyor (%30).
Jeopolitik gerilimler riskleri artırıyor
Araştırma, mevcut küresel jeopolitik ortamın Siyah Kuğu senaryoları için önemli bir tetikleyici olduğuna da işaret ediyor. Ticaret savaşları, artan korumacılık politikaları ve Orta Doğu ile Rusya-Ukrayna hattındaki çatışmalar, küresel tedarik zincirlerinde kırılganlığı artırıyor.
Allianz Commercial, Ukrayna’daki savaş ölçeğinde küresel bir tedarik zinciri kesintisinin iki yıl içinde 1,5 trilyon dolara ulaşan GSYİH kaybına yol açabileceğini tahmin ediyor.
Ayrıca kitlesel toplumsal huzursuzluk ve siyasi istikrarsızlık da küresel ölçekte dördüncü en olası Siyah Kuğu senaryosu olarak görülüyor. Bu risk özellikle Amerika, Afrika, Orta Doğu ve Fransa’da ilk üç tehdit arasında yer alıyor.
Kritik tedarik bağımlılığı kırılganlığı artırıyor
Fiziksel ve dijital tedarik zincirlerinin giderek daha fazla birbirine bağımlı hale gelmesi, jeopolitik belirsizlikler ve teknolojideki hızlı dönüşümle birleştiğinde küresel ekonomide kırılganlığı artırıyor.
Yapay zekâ, dijital hizmetler, yarı iletkenler ve nadir toprak elementleri gibi kritik sektörlerde sınırlı sayıda tedarikçiye bağımlılık bulunması, işletmeleri Siyah Kuğu senaryolarına karşı daha savunmasız hale getiriyor.
Türkiye’de en büyük risk toplumsal ve siyasi gelişmeler
Araştırmanın Türkiye sonuçları da dikkat çekici. Buna göre Türkiye’de işletmelerin %46’sı için en olası felaket senaryosu toplumsal ve siyasi gelişmeler olarak görülüyor.
İkinci sırada iklim felaketi ile enerji şebekesi arızasının eş zamanlı yaşanması (%42) yer alırken, aynı oranda oy alan büyük bir finans kurumunun ani çöküşü üçüncü sırada bulunuyor.
Şirket büyüklüğü risk algısını değiştiriyor
Araştırma, şirketlerin büyüklüğünün risk algısını da etkilediğini ortaya koyuyor.
Yıllık geliri 500 milyon doların üzerinde olan büyük şirketler ile orta ölçekli şirketler için küresel tedarik zinciri felci en büyük risk olarak öne çıkarken, daha küçük ölçekli işletmeler küresel internet kesintisini en büyük tehdit olarak görüyor.
Büyük şirketler ayrıca iklim felaketleri ile enerji altyapısındaki arızaların aynı anda yaşanabileceği senaryolardan daha fazla endişe duyuyor.
“Risk farkındalığı ve dayanıklılık kritik”
Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren Allianz Türkiye Elementer Ticari Sigortalar Genel Müdür Yardımcısı Öktem Örkün, işletmelerin bu tür yüksek etkili olaylara tamamen hazırlıklı olmasının zor olduğunu belirtti.
Örkün, “Siyah Kuğu olarak tanımlanan felaket senaryolarına hazırlık için en önemli adımlar; çevikliği artırmak, risk farkındalığını geliştirmek ve farklı senaryolar için ölçeklenebilir müdahale planları oluşturmak” dedi.
Sigortanın finansal şoklara karşı önemli bir güvence sağladığını vurgulayan Örkün, Allianz Türkiye olarak sigorta penetrasyonunu artırmanın yanı sıra işletmelerin risk farkındalığını geliştirmeye ve dayanıklılığını güçlendirmeye odaklandıklarını ifade etti.
